EpiPen

EpiPen av . CC BY-SA 4.0

EpiPen er eit registrert handelsnamn på ei adrenalinsprøyte (adrenalinpenn) klargjort for bruk av pasienten sjølv eller andre utan medisinsk opplæring. EpiPen skal brukast ved symptom på alvorleg allergisk reaksjon (anafylaksi) mot insektgift (bistikk), matvarer, legemiddel og andre allergen, og ved såkalla idiopatisk eller anstrengelsesutløyst anafylaksi. Pasientar med risiko for alvorleg anafylaktisk reaksjon bør utstyrast med to EpiPen som dei alltid skal ha med seg. Ein bør ikkje vente med å bruke EpiPen dersom symptoma er tydelege – tidsfaktoren er svært viktig.

Det er to andre, liknande preparat på marknaden, Jext og Emerade. Adrenalin er forbode etter WADAs dopingliste.

Bruk av EpiPen

  1. Ta pennen ut av transporthylsa (gult lokk).
  2. Ta av den blå sikringa – denne enden skal vende opp ved bruk (hugseregel: blått mot himmelen). Pennen er då klar til bruk.
  3. Hald den oransje enden av pennen cirka 10 centimeter frå utsida av låret – nåla er ikkje synleg, den oransje tuppen skal ikkje rørast.
  4. Støyt pennen inn mot låret – nåla vil gå gjennom kleda, men ein må unngå å treffe noko hardt (glidelås, knappar, lommeinnhald, tjukke saumar). Injeksjonen skjer då automatisk inn i muskelen. Trykk fast inn mot låret i 10-12 sekund før du dreg sprøyta ut – den oransje hylsa vil skjule nåla. Masser stikkstaden – det hjelper til å få adrenalinet raskare over i blodet.
  5. Ring 113, sei ordet anafylaksi, gje opplysningane du blir spurt om. Pasienten skal ligge, gjerne med beina heva. Legg pasienten i stabilt sideleie dersom bevisstlaus. Berre ved pustevanskar skal pasienten sitte opp. Det er viktig at pasienten ikkje får reise seg, også om ho/han skulle føle seg bra.

Sprøyte nummer to skal settast etter 5–15 minutt dersom det framleis er alvorlege symptom. Sprøytene kan ikkje brukast om att.

Alvorlege allergiske reaksjonar kan komme i to bølgjer med tilsynelatande betring i mellom. Bølgje nummer to kan komme så tidleg som etter 30 minutt, vanlegare 2–4 timar og opptil 6–8(–12) timar etter første reaksjon. Ved alvorleg reaksjon er det derfor viktig å observere pasienten lenge nok, og å ha beredskap for å møte ei eventuell bølgje nummer to.

EpiPen kjem i to styrkar, ein for vaksne og store barn over 30 kg, ein (EpiPen Jr.) for barn mellom 15 og 30 kg. Bruk på mindre barn enn 15 kg bør helst vurderast av lege, og i høve til kor alvorleg situasjonen er. Ein må ha resept for å kjøpe EpiPen. Ved flyreiser er det ein fordel å ha med attest frå legen. EpiPen kan vere svært dyr i utlandet, og risikoen for alvorleg allergisk reaksjon mot til dømes mat er større – også av den grunn må EpiPen ikkje bli gløymt ved reiser.

Les mer i Store norske leksikon

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg