lappeprøve

Dette bildet viser ryggen til en pasient som akkurat har gjort en lappeprøve. Her er lappene fjernet etter 72 timer, og man kan lese av resultatet på hva pasienten er allergisk mot. Lappene har blitt merket med hvert sitt nummer og lapp nummer 10 var fylt med perubalsam. Den kraftige rødfargingen og hevelsen i området hvor lapp nummer 10 har vært tyder på at pasienten er allergisk mot perubalsam. Noen av de andre feltene som har blitt røde er stoffer som inneholder spor av perubalsam.

Lappeprøve, også kalla lappetest, er ein metode for å påvise kontaktallergi, som vanlegvis er hudallergi.

Faktaboks

også kjent som:
eksemprøve
engelsk patch test

Testen blir gjort ved å plassere direkte på huda små mengder av forskjellege stoff som er mistenkte å vere årsak til kontaktallergi hos pasienten. Vanlegvis er det eksem på hendene som er grunnlaget for å teste, eller eksem der ein brukar hudpleieprodukt eller har smykke som er i kontakt med huda. Dette for å sjå om pasienten har allergisk kontakteksem, og i så tilfelle kva pasienten er allergisk mot.

Lappane ein brukar ved testinga er ein plasterbit, som midt på har ei ganske flat lita skål av aluminium, som ikkje irriterer huda. I denne skåla er det lagt eit stoff som er kjent for å kunne gi allergi. Ein limar så plasterbiten på huda, vanlegvis på ryggen, slik at stoffet i den vesle skåla blir trykt mot huda. Ein kan teste med eit par dusin eller fleire ulike stoff samtidig, opp til 150, så store delar av ryggtavla blir dekt av lappar. Ein får kjøpt ferdige sett av lappar med ulike stoff, såkalla testpanel, for bruk avhengig av kva pasienten er utsett for. Legen kan også sjøl lage testlappar med stoff pasienten tek med seg, til dømes hudkremar eller tøybitar.

Dei siste fire vekene før planlagt testing bør ein unngå soling på ryggen. Testdagane bør ein unngå å bade, dusje eller å sveitte unødvendig. Lappane får sitte på i vanlegvis to døgn, før dei blir tatt av. Ein les av testen etter 48 timar og også etter 72 eller 96 timar. Testen kan bli utført litt ulikt ved ulike klinikkar, og avhengig av situasjonen.

Eit såkalla positivt utslag som tyder på at ein har kontaktallergi mot det aktuelle stoffet, er ein raud flekk der skåla var, ved sterkare utslag også litt opphovning og ved kraftige reaksjonar sårheit og væske frå huda. Styrken på reaksjonen vert gradert med pluss-teikn og notert ned.

Stoff som ofte er årsak til positive utslag ved lappetesting, er mellom anna nikkel, krom, akrylat, stoff i hudpleiemiddel og i planter, og ulike stoff på arbeidsplassen. Viktigaste behandling er, som alltid ved allergi, å unngå det ein reagerer mot. Eventuelt må ein bruke eksemsalver ein periode for å få bort eksemet.

Les mer i Store norske leksikon

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg