Pollenallergi er allergi mot pollen, blomsterstøv frå planter og tre. Også kalla pollinose. Er årsak til høysnue, som er ei form form allergisk rinokonjunktivitt, og kan også gje astma. Pollenallergi er mest vanleg i alderen frå 5 til 40 år. Omlag  ein person av fem i befolkninga har pollenallergi av ulik styrke. Åtte av ti astmatikarar har pollenallergi, omlag ein av fem pollenallergikarar har astma. Pollenallergikarar kan ha rett til forlenga tid på eksamen, med legeattest.

Immunsystemet reagerer med antistoff av typen IgE mot protein i pollenkorn som blir pusta inn. Allergien er derfor oftast retta mot pollen frå vindbestøva planter. Pollenallergi har sterk sesongvariasjon. Om våren er årsaka til symptoma særleg pollen frå hasselor, og bjørk, men også andre treslag som salix-familien med selje og vidje kan gje allergi. Om sommaren er årsaka oftast ulike  graspollen, og på ettersommaren og hausten ugrasplanta burot, og visse soppsporar som kan gje liknande symptom. Om vinteren kan stueplanter gje symtom som ved pollenallergi på grunn av tørka plantesaft i støv, det gjeld mellom anna julestjerne og bjørkefiken (Ficus benjamina). Graspollen blir spreidd over berre kort avstand, noen hundre meter, trepollen blir spreidd mykje lengre. Bjørkepollen frå baltiske land og Finland kan nå Finmark.

I land med anna vegetasjon vil andre typer pollen vere viktige. I Italia er for eksempel i tillegg til graspollen også pollen frå parietaria eller veggurt og oliven viktige årsaker til allergi. Pollenvarsel og pollenkalenderar for ulike land vil vise dei viktigaste lokale pollentypene for sesongen. 

 Allergisk snue med nysetokt og kløe i nasen og augo, rennande augo, tett nase og klart nasesekret, av og til kløe i halsen og hesheit,  astmasymptom og påverka allmenntilstand.

Diagnosen vert gjort på grunnlag av klinisk undersøking, sjukehistorie med utprega sesongvariasjon, og eit typisk symptombilete. Diagnosen vert støtta av allergitestar, enten prikktest i huda eller måling av allergenspesifikt IgE i serum. Forkjøling kan noen gonger vere ein alternativ diagnose.

Forebygging av symptom ved pollenallergi kan skje på tre måtar, gjerne i kombinasjon:

  • Unngå pollen når mogleg, unngå også irritantar som sterk parfyme, tobakksrøyk, dieseleksos og anna luftforurensning. Pollennivået i lufta er høgast på varme, tørre dagar med vind, og toppar seg gjerne i ti-tida på føremiddagen. Unngå sterk fysisk anstrenging ute ved høge pollennivå. Planlegg uteaktivitetar og reiser. Det er pollensesong i fjellet etter at den er over i lavlandet, pollensesongen er over i Sør-Norge når den begynner i Tromsø. Det er mindre pollen ved sjøen. Skyll hender, ansikt og eventuelt håret når ein har vore ute. Kjæledyr får pollen i pelsen når dei er ute, børst eller skyll. Tettsittande solbriller og pollenmaske hjelper. Unngå å tørke klesvasken ute, unngå åpne vindu i bil, og i hus anna enn på kveld og natt. Sjekk filter i ventilasjonsanlegg og pollenfilter i bil. 
  • Start med  medisin ei veke før det kjem mye pollen i lufta. Antihistamin verkar best om ein begynner å ta medisinen noen dagar før pollennivået er blitt så høgt at ein merker symptom. Dette gjeld også nasedråpar og augedråpar med andre aktive stoff enn antihistamin. Sjå punktet Behandling nedanfor
  • Hyposensibilisering, også kalla allergivaksinasjon. Dette blir tradisjonelt gjort ved at ein hos lege får injeksjon med lave doser av det aktuelle pollenallergenet, som så gradvis blir auka. I startfasen ofte injeksjon kvar veke, deretter kvar månad. Dette blir gjort over lang tid, 3 - 5 år. Ein vil da kunne oppnå å tåle betydeleg høgare mengder pollen i lufta uten å få symptom, men det vil fortsatt vere risiko for reaksjon mot store doser pollen. Effekten er godt dokumentert,  med nytte opp til 6 år etter avslutta behandling, med individuell variasjon.  Hyposensibilisering med smeltetablettar under tunga kvar dag er ein nyare metode som er tatt i bruk for graspollen. Tablettmetoden kan etter oppstart hos lege gjennomførast heime, den verkar raskare enn injeksjonsmetoden, men bør helst starte 4 månader før pollensesongen. For langtidseffekt bør kuren takast over 3-4 pollensesongar.

Alkohol forverrar allergisymptom.

Vanleg behandling er antihistamin-preparat som tablettar eller mikstur, ofte supplert med nasedråpar og augedråpar. Dersom det er for lite effekt av antihistamin, kan ein prøve inhalasjonspulver eller nasespray med kortikosteroider eller kromoglikat. Minstepakningar av antihistaminpreparat får ein kjøpt på apotek utan resept.  Injeksjon med langtidsverkande kortisonpreparat blir ikkje anbefalt på grunn av biverknadene. Astmasymptom må behandlast med astmamedisin.  Start med behandling ei veke før det kjem høge pollennivå, bruk medisinen regelmessig til pollensesongen er over. Allergikarar får medisin på blå resept ved symptom minst tre månader i året.

På grunn av likheit mellom allergena i pollen og protein i mange planter og frukter, vil mennesker med pollenallergi ofte oppleve allergisymptom ved inntak av mat, dette vert kalla oralt allergisyndrom og skuldast kryssallergi. Over halvparten av pollenallergikarane vil merke kløe, nummenheit eller opphovning  i munnen og svelget når dei et mat frå visse planter. For eksempel vil bjørkepollenallergikarar ofte reagere mot hasselnøtter, eple og gulrøtter. 

Ved allergitesting ved pollenallergi vil det ofte vere utslag også mot  matvarer som ein ikkje får symptom av. For eksempel vil mange bjørkeallergikarar vere testpositive mot peanøtter og soya, uten at dei får symptom frå desse matvarene. Pasienten er då kryss-sensibilisert, men har ikkje kryssallergi.

Foreslå endringer i tekst

Foreslå bilder til artikkelen

Kommentarer

Har du spørsmål om eller kommentarer til artikkelen?

Kommentaren din vil bli publisert under artikkelen, og fagansvarlig eller redaktør vil svare når de har mulighet.

Du må være logget inn for å kommentere.